(Tijdschrift Administratie, maart 2007)

Tekstbureau Sijtze Reurich

Disclaimer
WIE AAN MIJN WERKNEMER KOMT, KOMT AAN MIJ
REGRES IS MOGELIJK ALS SCHULDVRAAG VASTSTAAT


Stel: een werknemer raakt buiten zijn schuld betrokken bij een verkeersongeval. Hij is daardoor enige tijd uit de running. Vervelend voor hem, maar ook voor zijn werkgever. Die moet het loon doorbetalen, vervanging regelen en ook nog eens opdraaien voor de kosten van reïntegratie. De werkgever mag een deel van zijn kosten afwentelen op de veroorzaker van het ongeval.

Het regresrecht maakt het u als werkgever mogelijk de kosten van doorbetaling van het nettoloon van uw arbeidsongeschikte werknemer te verhalen op de veroorzaker van die arbeidsongeschiktheid (zie het kader ‘Regresrecht in BW’). We besteedden er in oktober ook al eens aandacht aan, maar het blijkt bij veel werkgevers nog steeds een vrij onbekend recht te zijn.


Regresrecht in BW
Het regresrecht is vastgelegd in artikel 6:107a van het Burgerlijk Wetboek. Het relevante onderdeel van het artikel is lid 2:

‘Indien een werkgever (...) verplicht is tijdens ziekte of arbeidsongeschiktheid van de gekwetste het loon door te betalen, heeft hij, indien de ongeschiktheid tot werken van de gekwetste het gevolg is van een gebeurtenis waarvoor een ander aansprakelijk is, jegens deze ander recht op schadevergoeding ten bedrage van de door hem betaalde loon, doch ten hoogste tot het bedrag, waarvoor de aansprakelijke persoon, bij het ontbreken van de loondoorbetalingsverplichting aansprakelijk zou zijn, verminderd met een bedrag, gelijk aan dat van de schadevergoeding tot betaling waarvan de aansprakelijke persoon jegens de gekwetste is gehouden.’

Ook lid 3 verdient vermelding:

‘Indien de aansprakelijke persoon een werknemer is, heeft de werkgever slechts recht op schadevergoeding indien de ongeschiktheid tot werken het gevolg is van diens opzet of bewuste roekeloosheid.’

De kosten van een vervanger zijn niet te verhalen. Ook de loonbelasting en de sociale premies krijgt de werkgever niet terug. De kosten van reïntegratie waren een punt van discussie, maar minister De Geus van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft vorig jaar in een ministeriële brief laten weten dat die kosten naar zijn mening zeker verhaalbaar zijn. Hij kondigde toen ook aan dat hij dit wilde vastleggen in een wet. Die wet is nog niet in zicht.
Een voorwaarde is natuurlijk dat de schuldvraag ondubbelzinnig vaststaat. Een strafrechtelijke veroordeling kan gelden als bewijs daarvoor. Ook het verband tussen bijvoorbeeld een verkeersongeval en de arbeidsongeschiktheid moet ondubbelzinnig vaststaan.
Is de arbeidsongeschiktheid te wijten aan een andere werknemer in het eigen bedrijf, dan is de schade alleen te verhalen als er sprake was van opzet of bewuste roekeloosheid.

Het regresrecht reikt verder dan verkeersongelukken. Ook als een werknemer wordt gemolesteerd of het slachtoffer wordt van een medische fout, is regres mogelijk. Een sportongeval zal meestal niet in aanmerking komen. Sporters gaan nu eenmaal vaak wat ruw met elkaar om. Hoewel de werkgever waarschijnlijk wel enige kans maakt als een tegenstander zijn werknemer eerst vloert en dan nog eens een flinke trap na geeft. Het kader ‘Een goede buur’ geeft een voorbeeld van regres bij mishandeling.

Een goede buur
We schrijven augustus 2001. Een man stoort zich om half vier ’s nachts aan rumoer bij de buren. Hij gaat klagen, en raakt in een handgemeen verwikkeld. Hij krijgt klappen van de buurman, en een bezoeker van de buurman slaat hem met een bierfles op zijn hoofd. Bovendien gooit de buurman een glazen deur hard dicht, precies tegen de arm van de klager, zodat die een slagaderlijke bloeding oploopt. Door die bloeding is hij een flinke tijd uit de roulatie.
De buurman wordt strafrechtelijk veroordeeld wegens mishandeling en zijn bezoeker voor poging tot doodslag.
De werkgever van de man vordert bij de rechtbank te Roermond dat de buurman en diens bezoeker de kosten van doorbetaling van het salaris van zijn werknemer en die van de reïntegratie voor hun rekening nemen. De rechtbank wijst op 27 oktober 2004 de eis tegen de buurman toe en die tegen de bezoeker af.
In hoger beroep onderzoekt het Hof te ’s-Hertogenbosch of de bloeding die de man in de bewuste nacht opliep, is veroorzaakt doordat de buurman de deur dichtsmeet tegen de arm van de man of doordat de man met zijn vuist door de deur heen sloeg. Uit verklaringen van getuigen blijkt: het eerste. Op 5 december 2006 bevestigt het Hof het vonnis van de rechtbank.

Nog meer claims
Behalve de werkgever zal in veel gevallen ook de werknemer zelf iets willen verhalen op degeen die hem schade heeft toegebracht. Hij zal de kosten vergoed willen hebben die hij niet terugkrijgt van zijn verzekeraar. Soms kan hij ook smartegeld eisen.
Daar houdt het echter nog niet mee op. Ook een verzekeringsmaatschappij zal, als ze moet uitkeren omdat aan een verzekerde schade is toegebracht, zeker proberen die schade op de dader te verhalen. Moet de werknemer bijvoorbeeld worden ‘opgelapt’ in een ziekenhuis, dan maakt zijn ziektekostenverzekeraar kosten die hij onder normale omstandigheden niet zou hebben gemaakt. Die kosten zijn verhaalbaar. Als de verzekerde bij zijn verzekeraar een declaratie indient, vraagt de verzekeraar dan ook altijd of de kosten soms verband houden met een ongeval.

We gaan een stapje verder. Stel dat de werknemer door het voorval blijvend arbeidsongeschikt raakt. In dat geval krijgt hij na verloop van tijd een WIA-uitkering. Dan heeft ook de instelling die hem die uitkering verleent, dat is het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV), het recht die uitkering op de dader te verhalen. Dit is zelfs nog eens extra vastgelegd in artikel 99 van de Wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen (WIA). Het UWV heeft zelfs een speciale afdeling die zich bezighoudt met dit soort zaken, de Regresgroep. Met de WA-verzekeraars heeft het UWV een werkafspraak gemaakt dat de verzekeraars 76 procent van de schade vergoeden.

Limiet
De wet stelt een maximum aan het bedrag dat mag worden gevorderd van de veroorzaker van de schade. Het mag niet meer zijn dan de kosten die de werknemer zou hebben gemaakt als de werkgever geen verplichtingen aan hem zou hebben. Juristen noemen dit het civiele plafond. Dat zijn dus de kosten van doorbetaling van het nettoloon en van de reïntegratie. De schadevergoeding die de werknemer zelf ontvangt, gaat daar nog vanaf.
Het kader ‘Nettoloon, en niet meer’ laat een vergeefse poging van een werkgever zien om er meer uit te slepen. Na dit arrest is dat niet meer geprobeerd.

Nettoloon, en niet meer
Een werknemer van een bouwbedrijf wordt op 9 april 1999 aangereden en is als gevolg van de aanrijding een tijdlang niet tot werken in staat. De WA-verzekeraar van de schuldige vergoedt de werkgever het nettoloon inclusief vakantiegeld over de periode dat de werknemer thuis zat. De werkgever leest artikel 6:107a anders dan de verzekeraar en denkt dat het hele doorbetaalde loon voor vergoeding in aanmerking komt. Met het nettoloon is het civiele plafond nog lang niet bereikt. Hij wil ook compensatie voor onder andere:
  • het verlies aan roostervrije uren;
  • de bijdragen van de werkgever aan de premiespaarregeling;
  • het verlies aan pensioenopbouw.

In drie instanties krijgt de werkgever ongelijk: bij de kantonrechter, bij de rechtbank, en uiteindelijk, op 24 oktober 2003, bij de Hoge Raad. Het zijn immers allemaal kosten die de werknemer in een soortgelijke procedure ook niet vergoed zou krijgen.

Hoe te claimen?
Als de werknemer ook een claim wil indienen, is het niet onverstandig als werknemer en werkgever gezamenlijk optrekken. Wat de een krijgt, gaat immers af van wat de ander krijgt.
Het kader ‘Ongelukje tijdens carnaval’ laat een gezamenlijk optrekken van werkgever en werknemer zien. De werkgever had zich net iets minder goed voorbereid.

Ongelukje tijdens carnaval
Een deelnemer aan de carnavalsoptocht van Kerkrade leent in januari 2004 in België twee paarden om zijn praalwagen te trekken. De Belg komt zelf mee om de paarden te mennen. Terwijl de carnavalsstoet door de straten trekt, rukt een windvlaag de paraplu van een toeschouwer uit diens handen. De paraplu raakt tussen de benen van de paarden, die in paniek raken en op hol slaan. De eigenaar van de praalwagen raakt gewond doordat een van de paarden op zijn voet gaat staan en de wagen over zijn benen heenrijdt.
Samen met zijn werkgever spreekt hij de eigenaar van de paarden aan voor de schade. Hijzelf wil een vergoeding voor de letselschade; zijn werkgever een vergoeding voor het loon dat hij door moet betalen, terwijl de werknemer niet meer tot werken in staat is.
De rechtbank te Maastricht wijst op 20 december 2006 de eis van de werknemer toe. De rechter weet dat de aansprakelijkheid in het Belgische recht iets anders geregeld is, maar hier is Nederlands recht van toepassing, waar de eigenaar van een dier verantwoordelijk is voor diens gedrag. Ook de eis van de werkgever is in principe toewijsbaar, maar dan dient hij zijn eis wel te kwantificeren. De zaak wordt aangehouden tot de werkgever met een nadere specificatie is gekomen.

In eerste instantie kan de werkgever contact opnemen met de WA-verzekeraar van de dader. Vaak zal die bereid zijn de schadeclaim te honoreren.
Vecht de verzekeraar de claim aan, dan wordt het tijd een advocaat in de arm te nemen en ontstaat een rechtszaak tegen de verzekeraar. Een dergelijke zaak kan heel moeizaam worden, vooral als voor de bewijsvoering medische informatie over de werknemer nodig is. Diens medewerking is onontbeerlijk.

Het kan ook gebeuren dat de verzekeraar weigert de schade voor zijn rekening te nemen omdat de verzekerde de polisvoorwaarden heeft overtreden. Als de verzekerde de werknemer heeft mishandeld, is de kans dat de verzekeraar de schade wil vergoeden vrijwel nihil. Hier is immers sprake van opzet, en dat sluit de polis uit. Soms ligt het wat minder voor de hand. Zo weigeren sommige autoverzekeraars de schade voor hun rekening te nemen als de verzekerde gedronken had ten tijde van het ongeval. En natuurlijk bestaat ook nog de mogelijkheid dat de dader helemaal geen WA-verzekering heeft.
In die gevallen zit er weinig anders op dan de dader zelf voor de rechter te dagen. De kans dat de werkgever een dergelijk proces wint, is groot. Maar er is ook een grote kans dat hij niets aan zijn juridisch gelijk heeft, omdat de dader de geëiste som simpelweg niet kan opbrengen.

Eén waarschuwing is overigens wel op zijn plaats: een gerechtelijke procedure kan héél lang duren. In de kaderteksten zijn wat datums genoemd. U kunt in één oogopslag zien dat er in het algemeen nogal wat tijd verstrijkt tussen het ongeval en de toewijzing van de claim.
Een regresprocedure mag nog worden aangespannen tot vijf jaar na de eerste ziekmelding.
De termijn van vijf jaar waarbinnen regres kan worden ingesteld, is gelijk aan de termijn die het slachtoffer krijgt om te claimen. Dat heeft de wetgever bewust zo geregeld. Een mooie illustratie is het arrest in het kader ‘UWV en ABP vissen achter het net’.

UWV en ABP vissen achter het net
Op 18 maart 1991 botst een autobestuurder op een ambulance. De ambulancechauffeur blijft jaren tobben met zijn gezondheid en raakt uiteindelijk volledig arbeidsongeschikt. Pas op 5 april 1997 horen UWV en ABP, die zijn uitkering betalen, dat de arbeidsongeschiktheid is te wijten aan een ongeluk. Ze proberen de uitkering te verhalen op de onvoorzichtige autobestuurder en betogen dat de verjaringstermijn pas begon te lopen op het moment dat ze wisten van het ongeval, dus op 5 april 1997.
De Haarlemse rechtbank wijst op 6 juli 2005 de eis af. Als de ambulancechauffeur in 1997 zelf een claim zou hebben ingediend, zou hij daarmee te laat zijn geweest. Bij de regreswetgeving heeft de wetgever steeds één ding in het achterhoofd gehouden. De schuldige dient tegenover iedereen die een claim op hem heeft, in dezelfde positie te verkeren als tegenover het slachtoffer. Als iemand anders nog een claim tegen hem kan instellen terwijl het slachtoffer dat al niet meer kan, wordt dat principe geschonden. Dat kan nooit de bedoeling zijn. De eis van ABP en UWV wordt afgewezen.
De Hoge Raad denkt daar op 26 januari 2007 niet anders over.


Meer weten over regresrecht?
Wilt u meer weten over het regresrecht? Kijk dan op een van deze sites:

Sijtze Reurich

♦ ♦ ♦ ♦ ♦ ♦